1. Khái niệm đường vuông góc và chân đường vuông góc
• Từ điểm \(A\) nằm ngoài đường thẳng \(d\), kẻ \(AH \perp d\) tại \(H\).
• Đoạn thẳng \(AH\) là đường vuông góc; điểm \(H\) là chân đường vuông góc (hoặc hình chiếu của điểm \(A\) trên đường thẳng \(d\)).
• Điểm \(H\) là duy nhất.
• Nếu điểm \(A\) nằm trên đường thẳng \(d\) thì khoảng cách từ \(A\) đến \(d\) bằng \(0\).
Ví dụ: Trong hình vuông \(ABCD\), đường vuông góc từ \(A\) đến đường thẳng chứa \(BC\) là \(AB\).
2. Khái niệm đường xiên
• Với điểm \(M\) bất kỳ thuộc \(d\) (\(M \neq H\)), đoạn thẳng \(AM\) được gọi là đường xiên.
• Có vô số đường xiên kẻ từ \(A\) đến đường thẳng \(d\).
• Đường xiên không vuông góc với đường thẳng \(d\).
Ví dụ: Trong hình vuông \(ABCD\), lấy điểm \(M \in BC\) (với \(M \neq B\)) thì đoạn thẳng \(AM\) là đường xiên.
3. Định lí so sánh đường vuông góc và đường xiên
• Với mọi điểm \(M \neq H\) nằm trên đường thẳng \(d\), ta luôn có:
\[AH < AM\]• Giải thích: Xét tam giác vuông \(AHM\) (vuông tại \(H\)), cạnh \(AM\) đối diện với góc vuông \(\widehat{AHM}\) nên là cạnh lớn nhất trong tam giác. Do đó \(AM > AH\).
• Độ dài đoạn thẳng \(AH\) chính là khoảng cách từ điểm \(A\) đến đường thẳng \(d\).
4. Quan hệ giữa hình chiếu và đường xiên (Mở rộng)
• Nếu \(HM < HN\) thì \(AM < AN\).
• Hình chiếu càng dài thì đường xiên tương ứng càng dài.
Ví dụ: Nếu \(HM = 3\text{ cm}\), \(HN = 5\text{ cm}\) thì ta có \(AM < AN\).
5. Ghi nhớ nhanh và lưu ý dễ sai
Ghi nhớ nhanh
1. Từ điểm \(A\) đến đường thẳng \(d\), chỉ duy nhất có một đường vuông góc \(AH\) (với chân đường vuông góc là \(H\)).
2. Mọi đường xiên đều không vuông góc với \(d\).
3. Với mọi điểm \(M \neq H\) thuộc \(d\): \(AH < AM\). Khoảng cách từ điểm đến đường thẳng chính là độ dài đoạn \(AH\).
4. Nếu \(HM < HN\) thì \(AM < AN\).
Lưu ý dễ sai
• Nhầm lẫn chân đường vuông góc \(H\) với một điểm bất kỳ khác trên đường thẳng \(d\).
• Cho rằng có thể kẻ được nhiều đường vuông góc từ điểm \(A\) đến đường thẳng \(d\) (thực tế chỉ có 1).
• Không chú ý điều kiện: phải có \(M \neq H\) mới so sánh được độ dài giữa đường vuông góc \(AH\) và đường xiên \(AM\).
Tips nhỏ
Muốn tìm đường đi ngắn nhất từ một điểm đến một đường thẳng, hãy di chuyển theo đường vuông góc! (Ngắn nhất = Nhanh nhất = Tiết kiệm nhất).