Lý thuyết và các dạng bài tập Tỉ lệ thức Toán 7 chi tiết nhất

Lý thuyết và các dạng bài tập Tỉ lệ thức Toán 7 chi tiết nhất

Bài viết tổng hợp toàn bộ kiến thức trọng tâm về Tỉ lệ thức môn Toán 7: Khái niệm cơ bản, 2 tính chất vàng (tích chéo và đổi chỗ các số hạng), các dạng bài tập phổ biến như kiểm tra tỉ lệ thức, tìm ẩn số x và các lưu ý quan trọng để tránh làm sai bài tập.

1. Khái niệm về Tỉ lệ thức

Định nghĩa: Tỉ lệ thức là đẳng thức của hai tỉ số \(\frac{a}{b} = \frac{c}{d}\) hoặc \(a : b = c : d\) (với \(b \neq 0, d \neq 0\)).

Các số \(a, b, c, d\) gọi là các số hạng của tỉ lệ thức. Trong đó \(a\) và \(d\) là ngoại tỉ, \(b\) và \(c\) là trung tỉ.

Ví dụ 1: \(\frac{2}{3} = \frac{4}{6}\) (vì \(2 : 3 = 4 : 6\)).

Ví dụ 2: \(1,2 : 0,8 = 3 : 2\) (vì \(\frac{6}{4} = \frac{3}{2}\)).

2. Tính chất của Tỉ lệ thức

Tính chất 1 (Tính chất tích chéo)

Nếu \(\frac{a}{b} = \frac{c}{d}\) (với \(b, d \neq 0\)) thì \(a \cdot d = b \cdot c\).

Hệ quả dùng để tìm số hạng chưa biết:

\[a = \frac{b \cdot c}{d}; \quad b = \frac{a \cdot d}{c}; \quad c = \frac{a \cdot d}{b}; \quad d = \frac{b \cdot c}{a}\]

Tính chất 2 (Đổi chỗ các số hạng)

Từ đẳng thức \(a \cdot d = b \cdot c\) với \(a, b, c, d \neq 0\), ta có thể lập được 4 tỉ lệ thức:

1) \(\frac{a}{b} = \frac{c}{d}\)

2) \(\frac{a}{c} = \frac{b}{d}\) (Đổi chỗ 2 ngoại tỉ \(a\) và \(d\))

3) \(\frac{d}{b} = \frac{c}{a}\) (Đổi chỗ 2 trung tỉ \(b\) và \(c\))

4) \(\frac{d}{c} = \frac{b}{a}\)

3. Các dạng bài tập thường gặp

Dạng 1: Kiểm tra xem hai tỉ số có lập thành tỉ lệ thức không

Phương pháp: Rút gọn hai tỉ số về dạng tối giản hoặc dùng tính chất tích chéo. Nếu tích chéo bằng nhau thì lập thành tỉ lệ thức.

Ví dụ: Kiểm tra hai tỉ số \(\frac{4}{6}\) và \(\frac{6}{9}\).

Lời giải: Ta có \(4 \cdot 9 = 36\) và \(6 \cdot 6 = 36\). Vì \(4 \cdot 9 = 6 \cdot 6 = 36\) nên \(\frac{4}{6} = \frac{6}{9}\) lập thành một tỉ lệ thức.

Dạng 2: Tìm số hạng chưa biết (Bài toán Tìm \(x\))

Ví dụ 1: Tìm \(x\) biết \(\frac{x}{7} = \frac{5}{14}\).

Ví dụ 2: Tìm \(x\) biết \(\frac{3}{5} = \frac{9}{x}\).

Lời giải Ví dụ 1: \(\frac{x}{7} = \frac{5}{14} \Rightarrow 14x = 35 \Rightarrow x = 2,5\).

Lời giải Ví dụ 2: \(\frac{3}{5} = \frac{9}{x} \Rightarrow 3x = 45 \Rightarrow x = 15\).

Dạng 3: Bài toán nâng cao

Đề bài: Tìm \(x\) biết \(\frac{2x - 1}{3} = \frac{5}{6}\).

Lời giải:

\[\frac{2x - 1}{3} = \frac{5}{6} \Rightarrow 6(2x - 1) = 15 \Rightarrow 12x - 6 = 15 \Rightarrow 12x = 21 \Rightarrow x = \frac{21}{12} = \frac{7}{4}\]

4. Những sai lầm thường gặp cần tránh

  • Quên điều kiện các mẫu số phải khác \(0\) (\(b \neq 0, d \neq 0\)).
  • Lập tỉ lệ thức sai thứ tự các số hạng do nhầm lẫn giữa ngoại tỉ và trung tỉ.
  • Không rút gọn tỉ số trước khi so sánh dẫn đến tính toán phức tạp.
  • Thực hiện phép tính nhân chéo bị sai dấu.

Xem và tải file PDF đầy đủ


[Tải về file PDF]

Biểu mẫu liên hệ

Tên

Email *

Thông báo *