1. Khái niệm Định lí
2. Cấu trúc Định lí (Nếu... thì...)
Định lí thường được phát biểu dưới dạng tổng quát: Nếu Phần A thì Phần B.
- Giả thiết (GT): Phần nằm giữa từ "Nếu" và từ "thì", nêu lên điều kiện cho trước.
- Kết luận (KL): Phần nằm sau từ "thì", nêu lên điều kiện phải suy ra.
Ví dụ: Định lí "Hai góc đối đỉnh thì bằng nhau."
- GT: Hai góc đối đỉnh.
- KL: Chúng bằng nhau.
3. Chứng minh Định lí là gì?
4. Quy trình Chứng minh (Ví dụ SGK T.56)
Định lí: Nếu một đường thẳng cắt hai đường thẳng song song thì hai góc đồng vị bằng nhau.
- Bước 1: Vẽ hình, viết GT (\[a \parallel b, c \text{ cắt } a, b \text{ tại } A, B\]) và KL (\[\widehat{A}_1 = \widehat{B}_1\]).
- Bước 2: Kẻ đường thẳng phụ \(b'\) qua \(B\) sao cho \(\widehat{B}_2 = \widehat{A}_1\) (ở vị trí đồng vị).
- Bước 3: Từ dấu hiệu nhận biết \(\Rightarrow a \parallel b'\).
- Bước 4: Theo Tiên đề Euclid, qua \(B\) chỉ có 1 đường thẳng \(\parallel a\), nên \(b'\) trùng \(b\).
- Bước 5: Vì \(b' \equiv b \Rightarrow \widehat{B}_1 = \widehat{B}_2\). Suy ra \(\widehat{B}_1 = \widehat{A}_1\) (ĐPCM).
5. Luyện tập & Ví dụ chi tiết
Ví dụ 1: Viết GT - KL cho định lí "Hai góc đối đỉnh thì bằng nhau".
Gợi ý: Vẽ hai đường thẳng \(xx', yy'\) cắt nhau tại \(O\).
GT: \(\widehat{O}_1, \widehat{O}_2\) là hai góc đối đỉnh.
KL: \(\widehat{O}_1 = \widehat{O}_2\).
Ví dụ 2: Chứng minh định lí "Hai góc bù nhau thì mỗi góc là một góc vuông" (nếu có thêm điều kiện).
Gợi ý: Gọi góc là \(\widehat{O}_1, \widehat{O}_2\). Vì kề bù nên \(\widehat{O}_1 + \widehat{O}_2 = 180^\circ\). Mà \(\widehat{O}_1 = \widehat{O}_2 \Rightarrow 2\widehat{O}_1 = 180^\circ \Rightarrow \widehat{O}_1 = 90^\circ\).
6. Lưu ý quan trọng
- Cẩn thận bẫy logic: "Hai góc bằng nhau chưa chắc đã đối đỉnh" (Ngược lại với định lí góc).
- Luôn vẽ hình trước khi bắt tay vào viết GT và KL để tránh nhầm lẫn ký hiệu.
- Định lí là chân lí chặt chẽ nhất trong Toán học, giúp chúng ta tư duy logic và thuyết phục người khác bằng chứng cứ.