Tài liệu này hệ thống hóa toàn bộ kiến thức quan trọng về tính chất dãy tỉ số bằng nhau, cách mở rộng cho nhiều tỉ số, phương pháp tìm giá trị trung gian và giải các bài toán chia theo tỉ lệ thực tế dành cho học sinh lớp 7.
1. Khái niệm dãy tỉ số bằng nhau
Dãy các tỉ số bằng nhau có dạng: ">\(\frac{a}{b} = \frac{c}{d} = \frac{e}{f}\)" (với \(b, d, f \neq 0\)). Kí hiệu rút gọn: \(a : b = c : d = e : f\).
2. Tính chất của dãy tỉ số bằng nhau
Với hai tỉ số bằng nhau, ta có các tính chất cơ bản:
Nếu \(\frac{a}{b} = \frac{c}{d}\) (với \(b, d \neq 0\)) thì:
- \(\frac{a}{b} = \frac{c}{d} = \frac{a+c}{b+d} = \frac{a-c}{b-d}\) (với \(b+d \neq 0, b-d \neq 0\))
3. Mở rộng cho nhiều tỉ số bằng nhau
Nếu \(\frac{a}{b} = \frac{c}{d} = \frac{e}{f}\) thì: \[\frac{a}{b} = \frac{c}{d} = \frac{e}{f} = \frac{a+c+e}{b+d+f} = \frac{a-c-e}{b-d-f}\] (với \(b+d+f \neq 0\) và \(b-d-f \neq 0\)).
4. Ứng dụng thực tế và chia theo tỉ lệ
Chia một đại lượng \(S\) thành \(m\) phần tỉ lệ với \(b_1, b_2, ..., b_m\). Gọi các phần đó là \(x_1, x_2, ..., x_m\). Ta có: \[\frac{x_1}{b_1} = \frac{x_2}{b_2} = \dots = \frac{x_m}{b_m} = \frac{x_1+x_2+\dots+x_m}{b_1+b_2+\dots+b_m} = \frac{S}{b_1+b_2+\dots+b_m}\] Từ đó suy ra: \(x_1 = k \cdot b_1, x_2 = k \cdot b_2, \dots\)
5. Lưu ý để sai
- Luôn kiểm tra mẫu số phải khác 0 trước khi áp dụng tính chất.
- Không dùng tổng/hiệu cho mẫu số (ví dụ: \(b+d\) hoặc \(b-d\) bằng 0).
- Khi giải toán tỉ lệ, cần chú ý điều kiện của đề bài đối với các ẩn số.